Το ισχύον νομικό πλαίσιο μετάκλησης αλλοδαπών εργατών από την Ινδία στον τομέα των κατασκευών κατά το ελληνικό δίκαιο και η βασική διαδικασία για τις εργοληπτικές επιχειρήσεις.
Η έλλειψη διαθέσιμου εργατοτεχνικού προσωπικού στον τομέα των κατασκευών έχει πλέον αναδειχθεί σε κρίσιμο ζήτημα για την έγκαιρη εκτέλεση ιδιωτικών και δημόσιων έργων. Σε συνέχεια ερωτημάτων μελών μας, σχετικά με το θέμα, επισημαίνουμε ότι στο ισχύον ελληνικό δίκαιο, πάντως, υπάρχει σαφής και θεσμοθετημένη δυνατότητα νόμιμης μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, μεταξύ αυτών και από την Ινδία, μέσω του συστήματος εισδοχής για εξαρτημένη εργασία που προβλέπει ο Κώδικας Μετανάστευσης, δηλαδή ο ν. 5038/2023, όπως ισχύει μετά τις νεότερες τροποποιήσεις του 2026.
- Η βασική νομική δυνατότητα
Η κύρια οδός για την απασχόληση εργαζομένων από την Ινδία στον κλάδο των κατασκευών είναι η διαδικασία μετάκλησης για εξαρτημένη εργασία, η οποία καταλήγει σε εθνική θεώρηση εισόδου και, μετά την άφιξη στη χώρα, σε άδεια διαμονής για απασχόληση κατόπιν μετάκλησης, δηλαδή άδεια τύπου Ε.4. Η άδεια αυτή έχει σήμερα αρχική διάρκεια τριών ετών και μπορεί να ανανεώνεται για πέντε έτη κάθε φορά, εφόσον εξακολουθούν να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η δυνατότητα αυτή δεν είναι θεωρητική. Για το έτος 2026, η ισχύουσα Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου για τον όγκο εισδοχής πολιτών τρίτων χωρών προβλέπει ειδικά για τις κατασκευές 4.900 θέσεις στην κατηγορία «εργάτες και τεχνίτες ανέγερσης και αποπεράτωσης κτηρίων», γεγονός που αποτυπώνει ότι ο κατασκευαστικός τομέας αναγνωρίζεται πλέον ρητά ως πεδίο νόμιμης μετάκλησης αλλοδαπού εργατικού δυναμικού.
- Τι πρέπει να προσέξει η Εργοληπτική / Τεχνική επιχείρηση
Η μετάκληση δεν γίνεται αυτομάτως ούτε αρκεί μια γενική επίκληση έλλειψης προσωπικού. Ο εργοδότης οφείλει να υπαχθεί στη νόμιμη διοικητική διαδικασία και να υποβάλει ηλεκτρονικά αίτημα μέσω της πλατφόρμας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με χρήση κωδικών taxisnet. Η πλατφόρμα προβλέπει ότι η αίτηση υποβάλλεται από τον εργοδότη και χρεώνεται στην αρμόδια υπηρεσία με βάση την έδρα ή τον τόπο παροχής της εργασίας.
Στο ουσιαστικό επίπεδο, η αίτηση μετάκλησης για εξαρτημένη εργασία πρέπει να συνοδεύεται, μεταξύ άλλων, από νόμιμη σύμβαση εργασίας τουλάχιστον έξι μηνών στην Ελλάδα, από την οποία να προκύπτει ότι η αμοιβή του εργαζομένου είναι τουλάχιστον ίση με τις αποδοχές του ανειδίκευτου εργαζομένου ή εργατοτεχνίτη, καθώς και από παράβολο 200 ευρώ ανά μετακαλούμενο εργαζόμενο.
Παράλληλα, η κανονιστική εξειδίκευση των δικαιολογητικών απαιτεί από τον εργοδότη να αποδείξει και την οικονομική του δυνατότητα να καταβάλει τις αποδοχές, μέσω φορολογικών στοιχείων, καθώς και να προσκομίσει τα νομιμοποιητικά έγγραφα της επιχείρησης, όπου αυτό απαιτείται. Η υποχρέωση αυτή είναι ιδιαιτέρως σημαντική για τις εργοληπτικές επιχειρήσεις, διότι ο φάκελος δεν εξετάζεται μόνο ως προς την ειδικότητα του εργαζομένου, αλλά και ως προς τη φερεγγυότητα και τη νομιμότητα του εργοδότη.
- Η ειδική πρόβλεψη για μεγάλα έργα και γενικότερα για τους αναδόχους Δημοσίων Συμβάσεων
Ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο της κατασκευής έχει η νέα ειδική ρύθμιση που προστέθηκε το 2026 στο άρθρο 61 του Κώδικα Μετανάστευσης. Σύμφωνα με αυτή, νομικό πρόσωπο ή επενδυτικό σχήμα που είτε υλοποιεί στρατηγική επένδυση είτε έχει αναλάβει την εκτέλεση δημόσιου έργου κατά τον ν. 4412/2016 είτε άλλου έργου ιδιαίτερης οικονομικής, κοινωνικής ή εθνικής σημασίας, μπορεί να υποβάλει αίτηση ή αιτήσεις μετάκλησης έως 500 πολιτών τρίτων χωρών ανά έργο.
Η ειδική αυτή διαδικασία είναι εξαιρετικά σημαντική για τις μεγάλες εργοληπτικές επιχειρήσεις και τους αναδόχους σύνθετων έργων υποδομής, διότι οι σχετικές αιτήσεις εξετάζονται κατά προτεραιότητα. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται επίσης σύμβαση εργασίας τουλάχιστον έξι μηνών, η νόμιμη ελάχιστη αμοιβή και παράβολο 400 ευρώ ανά μετακαλούμενο εργαζόμενο.
- Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τις Εργοληπτικές Επιχειρήσεις
Το ισχύον καθεστώς δείχνει ότι η ελληνική έννομη τάξη δεν αντιμετωπίζει πλέον τη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες ως εξαιρετική ή περιθωριακή λύση, αλλά ως θεσμικό εργαλείο κάλυψης πραγματικών αναγκών της οικονομίας. Στον τομέα των κατασκευών, αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το πρόβλημα έλλειψης εργατών, τεχνιτών και εξειδικευμένων χειρωνακτικών ειδικοτήτων είναι ήδη οξύ και επηρεάζει την πρόοδο έργων, εργοταξίων και συμβάσεων
Για τον λόγο αυτό, η μετάκληση εργαζομένων από την Ινδία μπορεί να αποτελέσει απολύτως νόμιμη και λειτουργική λύση, υπό μία βασική προϋπόθεση: ότι η διαδικασία θα προετοιμαστεί νομικά σωστά από την αρχή, με ακριβή προσδιορισμό ειδικοτήτων, πλήρη διοικητικό φάκελο, επαρκή τεκμηρίωση εργοδοτικής ικανότητας και αυστηρή συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της μεταναστευτικής και εργατικής νομοθεσίας.
Συνεπώς ενημερώνουμε τα μέλη της ΠΕΔΜΕΔΕ ότι η ορθή ενεργοποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου μετάκλησης εργαζομένων μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην αντιμετώπιση των πραγματικών αναγκών στελέχωσης της εργοληπτικής επιχείρησης. Το ισχύον δίκαιο παρέχει ήδη τόσο τη γενική οδό μετάκλησης για εξαρτημένη εργασία, όσο και ειδικό κατ’ εξαίρεση μηχανισμό προτεραιότητας για μεγάλα έργα.
Αθήνα, 27-3-2026
Ευθύμιος Αναγνωστόπουλος
Νομικός Σύμβουλος ΠΕΔΜΕΔΕ